Een pareja de hecho is een geregistreerd partnerschap in Spanje. Voor een Nederlandse of Belgische EU-burger is het de juridische basis om de niet-EU-partner een verblijfskaart aan te vragen via formulier EX-19, op grond van Real Decreto 240/2007. Registratie is regionaal geregeld en de eisen verschillen per autonome gemeenschap. De kaart is initieel vijf jaar geldig en geeft het recht om te werken.
Op 31 december 2025 woonden 92.560 Nederlanders en 58.382 Belgen legaal in Spanje, beiden met groeicijfers van respectievelijk 8,0% en 5,8% op jaarbasis. Een deel van hen heeft een niet-EU-partner. Voor die koppels is trouwen niet de enige optie. De pareja de hecho biedt een alternatieve juridische route naar een volwaardige verblijfskaart. Maar de procedure is complexer dan de meeste koppels verwachten. Regionale regels, documentvereisten en een toenemende fraudecontrole maken voorbereiding essentieel.
Eerst de beslisboom: welk regime geldt voor jouw situatie?
De verkeerde aanvraag indienen kost maanden. Het eerste wat je moet vaststellen is wie de referentiepartner is. Dat bepaalt namelijk welk juridisch regime van toepassing is en welk formulier je nodig hebt.
Als de EU-burger Nederlands of Belgisch is, valt de aanvraag onder Real Decreto 240/2007. De niet-EU-partner vraagt de tarjeta de residencia de familiar de ciudadano de la Unión aan via formulier EX-19. Dit is de EU-familiekaart op basis van het vrij verkeer van EU-burgers. Is de referentiepartner Spaans, dan geldt sinds 20 mei 2025 een ander regime: Real Decreto 1155/2024. Daarvoor gebruik je formulier EX-24. Die twee routes hebben andere documentvereisten, andere termijnen en andere voorwaarden. Het is een veelgemaakte fout om EX-19 in te dienen terwijl de referentiepartner Spaans is. Als geen van beiden EU-burger is, geeft een pareja de hecho geen recht op een EU-familiekaart.
Wat pareja de hecho juridisch betekent in de Spaanse context
Een pareja de hecho is geen huwelijk. Het is ook geen informele samenwoning. Het is een geregistreerde niet-huwelijkse unie met eigen juridische gevolgen, vastgelegd in regionaal recht.
Spanje heeft geen nationale wet die de pareja de hecho uniform regelt. Elke autonome gemeenschap heeft eigen wetgeving, een eigen register en eigen voorwaarden. De EU-richtlijn 2004/38/EG erkent geregistreerde partners van EU-burgers als familielid in de zin van artikel 2(2)(b), mits het gastland geregistreerde partnerschappen als gelijkwaardig aan het huwelijk behandelt. Spanje doet dat via Real Decreto 240/2007. Een Spaanse pareja de hecho geeft de niet-EU-partner daarmee toegang tot de EU-familiekaart. Die kaart geeft recht op verblijf én arbeid, onder dezelfde voorwaarden als Spaanse staatsburgers. De kaart is initieel vijf jaar geldig, tenzij het geplande verblijf van de EU-burger korter is.
Regionale registratie: Madrid is niet Catalonië is niet Andalusië
Dit is het onderdeel waar de meeste koppels de fout ingaan. Ze nemen aan dat registratie overal hetzelfde werkt. Dat klopt niet. De eisen per regio lopen sterk uiteen.
In Madrid geldt sinds 23 maart 2023 dat beide partners minimaal 12 maanden onafgebroken op hetzelfde adres ingeschreven moeten staan in de Comunidad de Madrid voordat registratie mogelijk is. In Andalusië is de eis soepeler: minstens één partner moet zijn gewone verblijfplaats in een Andalusische gemeente hebben. In Catalonië heet het systeem parella estable. Inschrijving in het Catalaanse register is niet constitutief: de unie kan ook via een notariële akte worden vastgelegd, waarna inschrijving facultatief is. In de Comunitat Valenciana is formele registratie in het Registro de Uniones de Hecho Formalizadas wel vereist voor wettelijke erkenning. Kies je regio op basis van waar je werkelijk gaat wonen, niet op basis van welke regio het makkelijkst lijkt.
Stap voor stap naar de verblijfskaart: de EX-19 route
De volgorde van de stappen is niet willekeurig. Een stap overslaan of de volgorde omdraaien leidt tot weigeringen of maandenlange vertraging.
De procedure begint in het land van herkomst met het verzamelen van de juiste documenten. Vervolgens regelen beide partners het empadronamiento op hun werkelijke woonadres in Spanje. Dan volgt de civiele registratie van de pareja de hecho bij het bevoegde regionale register. De EU-burger vraagt daarna het certificado de registro de ciudadano de la Unión aan. Pas als dat certificaat beschikbaar is, dient de niet-EU-partner de EX-19 in bij de Oficina de Extranjería. Na een gunstige beslissing volgt een afspraak bij de Policía Nacional voor vingerafdrukken en de TIE. De officiële beslistermijn is drie maanden. Gespecialiseerde advocaten in Barcelona melden echter gevallen waarbij de wachttijd oploopt tot tien maanden of meer.
Documenten: wat je nodig hebt en waarom vertalingen en apostilles cruciaal zijn
Ontbrekende of onjuiste documenten zijn de meest voorkomende reden voor vertragingen. Niet de procedure zelf, maar de voorbereiding bepaalt de doorlooptijd.
De EX-19 vereist minimaal een geldig paspoort van de niet-EU-partner, bewijs van de familierechtelijke band (het registratiecertificaat van de pareja de hecho), het EU-registratiecertificaat van de Nederlandse of Belgische partner, een recente pasfoto en het bewijs van betaling van tasa 790-012. Afhankelijk van de regio en de situatie zijn ook nodig: een geboorteakte, een bewijs van burgerlijke staat (ongehuwdheid of echtscheiding), eventueel bewijs van afhankelijkheid. Documenten uit het buitenland moeten gelegaliseerd zijn via apostille of diplomatieke legalisatie, en vertaald door een beëdigd vertaler. Madrid noemt expliciete geldigheidsvereisten voor certificaten. Gebruik geen documenten die ouder zijn dan drie maanden tenzij anders gespecificeerd.
Fraudecontrole: waarom de autoriteiten steeds strenger kijken
De afgelopen twee jaar zijn er in Spanje meerdere grootschalige arrestaties geweest rondom fictieve parejas de hecho. Dat verhoogt de controle op alle aanvragen, ook de echte.
In september 2024 werden acht personen gearresteerd in Algeciras wegens het organiseren van schijnrelaties voor buitenlanders, met bedragen van 4.000 tot 5.000 euro per fictieve unie. In april 2025 ontmantelde de politie in Catalonië een netwerk dat 212 valse parejas de hecho had geregistreerd. In december 2025 viel een netwerk in Jaén met meer dan 300 frauduleuze verblijfsaanvragen en betalingen tot 12.000 euro. In januari 2026 verklaarde de Baskische overheid een pareja de hecho nietig nadat bleek dat de relatie niet echt was, waarna de eerder verleende verblijfsautorisatie werd ingetrokken. De consequentie voor legitieme koppels: autoriteiten letten nu scherper op consistentie van adressen, tijdslijnen en relatiebewijs.
Wat gebeurt er als de relatie eindigt?
Een relatiebreuk na toekenning van de verblijfskaart heeft juridische gevolgen. Die zijn niet automatisch fataal, maar vereisen directe actie.
Real Decreto 240/2007 bevat voorwaarden waaronder een niet-EU-partner het verblijfsrecht kan behouden na beëindiging van de relatie. Relevante factoren zijn de duur van het verblijf in Spanje, de duur van de relatie, gezamenlijke kinderen en bijzondere omstandigheden zoals huiselijk geweld. Bij annulering van de pareja de hecho verliest de niet-EU-partner in principe de grondslag voor de EU-familiekaart. Een gespecialiseerde immigratieadvocaat adviseert in zo’n geval snel te handelen: bewaar alle documentatie van de oorspronkelijke registratie, de kaart, bewijs van samenwoning en eventuele omzettingsgronden. Een visum denied na verbreking van een pareja de hecho is een reëel risico als er geen zelfstandige verblijfsgrond is opgebouwd.
Veelgemaakte fouten die maanden kosten
Kennis van de meest voorkomende fouten is het meest efficiënte gebruik van tien minuten lezen. Elk van deze fouten is aantoonbaar uit officiële procedures en recente praktijkervaringen.
De meest gemaakte fout is EX-19 indienen terwijl de referentiepartner Spaans is. Dat leidt altijd tot een weigering. De tweede meest gemaakte fout is aannemen dat een pareja de hecho automatisch verblijfsrecht geeft. Dat doet het niet: de registratie is bewijs van relatie, geen verblijfsrecht op zichzelf. De derde fout is het gebruik van verouderde of onvertaalde documenten. De vierde is kunstmatige empadronamiento: het inschrijven op een adres waar men niet werkelijk woont. De vijfde is geen rekening houden met regionale wachttijden. De officiële beslistermijn is drie maanden, maar advocatenkantoren in Barcelona melden in 2025 praktijkgevallen van tien maanden.
